Winter Wandeluitdaging: Samen de winter door

"We kregen de opdracht om een maatschappelijk activatieprogramma te ontwikkelen, gekoppeld aan het EK Shorttrack," vertelt Inge Roording, sportcoördinator senioren bij Sportbedrijf Tilburg. "Het lag voor de hand om iets met de jeugd te doen, maar vanuit de gemeente kwam de nadrukkelijke wens om juist de doelgroep ouderen te bereiken."

In een teamoverleg met verschillende sportcoördinatoren werd de koppeling gemaakt met valpreventie en het tegengaan van eenzaamheid. "We wisten meteen dat we iets structureels wilden opzetten," legt Inges collega Esther Peters uit. Zij is werkzaam als coördinator sportprojecten op de afdeling Sportstimulering. "De keuze voor wandelen was snel gemaakt. We hebben al jarenlang ervaring met de Tilburgse Wandeluitdaging in het voorjaar en de zomer. Inge loopt regelmatig mee met de groepen en heeft gepolst of mensen interesse hadden in een wintereditie. De reactie was positief. Mensen wilden graag doorwandelen. Zo begon de Winter Wandeluitdaging." 

Het projectteam verwachtte vooraf zo’n tien Winter wandelgroepen te kunnen formeren. Dat werden er uiteindelijk veertien, veel meer nieuwe gezichten dan vooraf verwacht. Inge: "We hadden vooral gerekend op wandelaars uit de bestaande groepen, die door wilden wandelen. Maar veel meer nieuwe mensen meldden zich aan via wijkkrantjes en dankzij onze contacten met sociaal werkers en beweegcoaches." 

De redenen om mee te doen zijn uiteenlopend. "De meeste mensen geven aan dat ze een stok achter de deur willen hebben om ook in de winter naar buiten te gaan," vertelt Esther. "En ze willen meer mensen ontmoeten. Maar er zijn ook mensen die al elke dag wandelen. Die doen het puur voor de gezelligheid van wandelen in een groep." 

Juist omdat het verschil in niveau groot is én omdat er meer deelnemers kwamen dan verwacht, werden extra vrijwilligers ingezet.  Inge: "Hierdoor konden we goed anticiperen op de verschillen. Je weet al snel wie wat kan. En je kunt groepjes opsplitsen of halverwege de route een afslag nemen met mensen die nog extra kilometers willen maken." 

Het programma loopt al sinds november 2025. Op 8 november werd gestart met scholing van de wandelbegeleiders waarbij de Bas van de Goor Foundation een belangrijke rol speelde. Deze stichting is initiatiefnemer van de Nationale Wandeluitdaging en ondersteunt de Tilburgse variant met expertise en praktische middelen. Bij elk evenement is ook minimaal één afgevaardigde van de Foundation aanwezig. 

Ook tijdens de kick-off op 21 november had de Foundation een rol. "Bestuurslid en oud-topschaatsster Barbara de Loor trapte energiek af door een 'live' variant van het beweegprogramma Nederland in Beweging aan te bieden," vertelt Esther. "Zij presenteert dit tv-programma, waardoor mensen gestimuleerd worden om ook thuis te bewegen." 

De goodiebags die de deelnemers bij de kick-off ontvingen waren een succesnummer. Het projectteam had de tassen gevuld met praktische spullen zoals voetencrème, een energiereep en reflectiemateriaal voor de donkere wintermaanden, maar ook met informatie over valpreventie en laagdrempelige beweegoefeningen voor thuis. De Foundation deed eveneens een bijdrage voor dit startcadeautje.   

De Winter Wandeluitdaging is gekoppeld aan meerdere grote sportevenementen. De wandelaars mochten gratis deelnemen aan een wandeling van de Tilburgse Warandeloop en zijn te gast bij het EK Shorttrack van 16-18 januari. Medewerkers van de KNSB (Koninklijke Nederlandse Schaatsenrijders Bond) geven vooraf uitleg over shorttrack. Vervolgens wandelt iedereen naar het IJssportcentrum voor een 1500 meter shorttrack-wedstrijd. Een week later volgt een uitnodiging voor de Challenge Cup, een kunstrijden-evenement, waar deelnemers ook gratis toegang krijgen. 

De impact van het project wordt het mooist zichtbaar in persoonlijke verhalen. Esther wandelde mee met een grote groep waarin een dame met een rollator moeizaam volgde. "Ze liep normaal vijf minuutjes in haar eigen kamer en wilde nu conditie opbouwen. Ze voelde zich bezwaard dat ze het groepje ophield. Maar de andere wandelaars zeiden: 'Wij zijn ook zo begonnen. Hier doen we het juist voor!' Na een uur wandelen liep ze op het laatst zelfs voorop! Bij het afscheid zag ik de tranen in haar ogen. Ze was enorm trots op zichzelf. Dat vond ik echt een mooi moment." 

De Winter Wandeluitdaging wordt in maart afgesloten met een slotwandeling, georganiseerd samen met een lokale wandelvereniging. "Hopelijk zullen enthousiastelingen zich aansluiten bij deze vereniging of bij andere wandelgroepen in de buurt. En in april starten we sowieso weer met de voorjaarseditie van twintig weken." 

Er is het streven om volgend jaar de Winter Wandeluitdaging opnieuw te organiseren. Daarvoor wordt eerst een effectmeting gedaan om te kijken welke impact het project heeft gehad op fysieke en mentale vitaliteit, sociale contacten en gevoelens van eenzaamheid. "Voor onszelf willen we weten waar we goed op moeten letten," zegt Esther. "Hoe belangrijk waren bijvoorbeeld de side-events? Dat is waardevolle informatie om het project voort te zetten." 

Wanneer Inge terugdenkt aan de reacties van deelnemers, straalt ze. "Ze zijn allemaal zó blij en dankbaar. Over het wandelen, maar ook over de events eromheen. Dat laat zien dat het meer is dan alleen wandelen. Het gaat om beleving, om het doorbreken van de sleur, om samen iets moois te maken van de winter." 

Esther vat het samen: "Het zijn eigenlijk heel veel verschillende onderwerpen die we met dit project aanraken. Gezond leven, bewegen, mentaal welzijn en het vergroten van het sociale netwerk – dat maakt het zo mooi."